Dr. Fzt. Engin Pülüm
Multipl Skleroz (MS), genellikle 20-40 yaş arasında tanısı konan, ilerleyici bir nörolojik hastalıktır. Sinir hasarına bağlı olarak kas kuvveti azalabilir, denge bozulabilir ve yürüme yetisi etkilenebilir. Bu durum, bireyin günlük yaşamda bağımsızlığını kısmen veya tamamen kaybetmesine neden olabilir.
MS’in kesin tedavisi yoktur; ancak ilaçlar semptomların kontrolü ve atak sonrası iyileşmeyi destekler. MS’te bireyden bireye değişen pek çok semptom görülebilir. MS’de yaygın olarak görülen semptomlar:
– Uyuşma, karıncalanma
– Boynun öne eğilmesiyle elektrik şoku hissi
– Koordinasyon eksikliği
– Kas zayıflığı ve spazmlar
– Görme problemleri
– Baş dönmesi
– Yorgunluk
– Hafıza ve konuşma zorlukları
– Ruh hali değişiklikleri
Sinir hasarı solunum kaslarını etkileyebilir, konuşma ve nefes almayı zorlaştırabilir. Hastalık ilerledikçe hareketlilik için yardımcı cihazlar gerekebilir. Steroid kullanımı ve hareketsizlik, kemik erimesi riskini artırır.
Fizyoterapi, MS tanısı almış bireylerin aktif kalmasında önemlidir.
Fizyoterapinin Amaçları:
– İstemli hareket kontrolünü sürdürmek
– Duruş mekanizmalarını korumak
– Tedavi tekniklerini günlük yaşama entegre etmek
– Anormal kas tonusunu engellemek
– Duyusal deneyimleri desteklemek
İlk fizyoterapi değerlendirmesinde duruş, hareket ve işlevsellik incelenir; yorgunluk ve ağrı performansı etkileyebilir. Bireye özel egzersiz programı hazırlanır ve evde bağımsız uygulanması desteklenir.
MS’de fizyoterapinin uğraştığı yaygın bozukluklar şunlardır:
– Ayak bileği arkasındaki kaslarda kısalık
– İç uyluk, diz arkası ve kalça kaslarında kısalık
– Omurga kamburluğu
– Omuzların öne dönük pozisyonu
– Başın öne eğik duruşu
– Bel siniri basısı
MS’de fizyoterapiye ek olarak düzenli egzersiz de önerilir. Literatür egzersizin semptom yönetiminde etkili ve güvenli olduğunu gösterir. Ayrıca ruh hali ve yaşam kalitesi üzerine olumlu etkileri vardır. Ağırlık taşıma egzersizleri kemik sağlığını destekler.
Egzersiz, kalp-dolaşım ve solunum kapasitesini artırır, kas gücünü ve dengeyi iyileştirir, yaşam kalitesini yükseltir.
Su-içi egzersizleri, ilerleyici MS’te bacaklarda ciddi zayıflık olsa bile hareketi kolaylaştırır. Genel sağlık ve sosyal etkileşim desteklenir.
Denge egzersizleri düşme riskini azaltır.
Fizyoterapi ve egzersiz, MS’in tüm evrelerinde işlevselliği ve bağımsızlığı korumaya yardımcıdır. Psiko-sosyal destek de sağlanabilir. Bu nedenle, MS tanısından sonra fizyoterapi ve egzersiz yaşamın ayrılmaz bir parçası olmalıdır.