Dr. Fzt. Engin Pülüm
- ileriyastafizyoterapi@gmail.com
- 0505 349 56 23
- Hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirme platformu
Son yıllarda farkettiğiniz gibi ileri yaş olup da dizlerinin birinde veya ikisinde birden diz protezi olmayan pek kimse kalmadı. Aslında bu operasyon artık dizin işlevsel olarak bittiği anlamına geliyor. Peki, dizin bitmesi ne demek?
Diz eklemi, hem bedenin tüm yükünü yere aktarır hem de hareketliliğimizin en önemli mekanik yapılarıdır. Diz eklemi olmadan (amputasyon veya ileri derece anatomik bozukluklarda) hareketli olmak çok sınırlı mesafededir. Aslında, diz üstü ampute olan hastalarda da, protez, diz ekleminin işlevinin yerini almaya çalışır. Tabii ki protezin başarısı da sınırlıdır.
Diz eklemini bu kadar iyi yapan özelliği, hem iyi bir yük taşıyıcı olması hem de hareket özgürlüğü veren esnek bir yapıya sahip olmasıdır. Diz eylemindeki yapılar, hem aşınmaya karşı dayanıklı hem de spor gibi uç sınırlara kadar esneyebilirdir.
Ancak, her malzemede olduğu gibi, dizdeki yapıların da kullanım ömrü vardır. Kanlanması iyi olan yapılar (hepsi olmasa da) belli bir yıpranma düzeyine kadar kendilerini yenileyebilir (rejenerasyon).
Diz protezi ameliyatına götüren ve en hızlı yıpranan yapılar diz kıkırdakları ve menisküslerdir. Menisküsler, eklem yüzeyini genişleterek diz eklemini oluşturan kemik yapılarının uyumunu arttırmanın yanında, amortisör gibi yukarıdan (beden ağırlığı) ve aşağıdan (yerçekimi tepki kuvveti) kuvvetlerin arasında sıkışıp-gevşeyerek şokları emer.
İşte, diz protez ameliyatına götüren süreci geciktirmek istiyorsak, önce menisküslerimize iyi bakmalıyız.
O zaman menisküs sağlığımız için neler yapabileceğimize kısaca bakalım:
– İdeal kiloda olmalı, aşırı kilo almaktan ve obeziteden kaçınılmalı.
– Şokları absorbe etmeyen sert tabanlı ayakkabılar yerine, yumuşak tabanlı (gerekirse ayakkabı-içi silikon tabanlık da eklenerek) ayakkabılar kullanılmalı.
– Diyetimize yeterli protein ve kollajenler dahil edilmeli.
– Diz çevresindeki kaslar güçlü tutulmalı, düzenli egzersiz yapamıyorsanız bile haftada bir diz kaslarına yönelik ağırlık/kuvvetlendirme egzersizleri yapılmalı.
– Dizlerinizi soğuk ve rüzgara karşı koruyun ve sert zemine diz-üstü oturmaktan kaçının.
– Hergün düzenli yürüyüş yapın (en az 4000 adım)
– Diz ağrılarınız varsa veya kiloluysanız merdiven çıkmaktan kaçının (merdiven inebilirsiniz)
– Dizinizi zorlandığınızda veya her ağrıdığında 10 dk buz uygulayın.
Yürümenin kaybına götüren süreçteki mihenk taşı diz sağlığıdır. Dizlerimizin sağlığını ve yürümeyi koruyarak genel sağlığımız ve günlük yaşamdaki bağımsızlığımızı uzun yıllar koruyabiliriz.