Dr. Fzt. Engin Pülüm
- ileriyastafizyoterapi@gmail.com
- 0505 349 56 23
- Hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirme platformu
Yaşla birlikte diz eklem yüzleri aşınır (gonartroz) ve görevini yapmakta zorlanır. Bu durum yürümeyi güçleştirir, dizde ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığına yol açar. Sonuç olarak kişinin yaşam kalitesi ve günlük yaşamdaki bağımsızlığı önemli ölçüde azalır. Eğer bu tablo ilaç, enjeksiyon veya fizyoterapi gibi yöntemlerle geri-döndürülemeyecek duruma gelmişse, diz protezi operasyonu kaçınılmaz hale gelir. Bu operasyonların başarı oranı yüksektir ve hastanede kalış süresi genellikle kısadır.
Diz protezi operasyonu geçiren bireylerde, erken dönemde dikkat edilmesi gereken 5 önemli noktayı sıralayalım.
1. Şişlik (ödem) kontrolü
Operasyon sonrasında diz çevresinde ödem dediğimiz şişlik gelişebilir. Bunu azaltmak ve artmasını önlemek için şunlara dikkat edilmelidir.
– Hastanıza büyük ihtimalle ameliyattan sonra kompresyon çorabı giydirilecektir. Eğer yoksa bu cerrahla görüşülerek temin edilmelidir.
– İlk günlerde, diz üzerine ve çevresine günde bir kaç kez 10 dakikayı geçmeyecek şekilde buz kompresi uygulanmalıdır.
– Yatarken bacağın altına uzunlamasına bir yastık yerleştirilerek operasyon bölgesi kalp seviyesinin biraz üstüne çıkarılabilir.
– Otururken ayaklar yere doğru sarkmamalı, gerekiyorse yatağın yüksekliği ayarlanmalı veya ayak altına yükseltici basamak koyarak ayaklarının yere tam teması sağlanmalıdır.
– Hem yatarken hem otururken, ayak-bileği ile çekme-itme egzersizleri yapılmalı; bu hareketler baldır kaslarını çalıştırarak kan dolaşımını destekler.
– Ayak-bileğinden yukarı doğru, yara bölgesine temas etmeden sıvazlama şeklinde hafif masaj yapılabilir.
– Hastaya bol su içmesi de sık sık hatırlatılmalıdır.
2. Diz-altına yastık koymayın
Opere edilen dizin altına enlemesine yastık koymak, dizin düz pozisyonunu engeller. Bu da uzun vadede hareket kısıtlılığına yol açabilir. Bu nedenle dizin düz kalabilmesi için diz altına yastık konulmamalıdır.
3. Yatarken topuk yatakta dizi bükerek çek-uzat egzersizi yapın
Diz hareket açıklığını korumak ve protezin daha işlevsel olmasını sağlamak için bu egzersiz oldukça önemlidir. Başlangıçta hasta yardıma ihtiyaç duyabilir, ancak zamanla bu hareketi kendi başına yapmalıdır. Gün içinde sık sık uygulanmalı, egzersizlerin ardından 10-dakika buz uygulaması yapılabilir.
4. Otur-kalk hareketi yapın
Hastanız yürüteçle destekli olarak otururken sık aralıklarla otur-kalk egzersizleri yapmalıdır. İlk günlerde destek verilebilir, ancak hasta yeterince güçlendikçe bu egzersizleri desteksiz olarak sürdürmesi teşvik edilmelidir.
5. 12-haftalık egzersiz programı
Protez çevresindeki kasların güçlenmesi, hastanın protezi güvenle kullanabilmesi ve günlük yaşamda bağımsızlığını yeniden kazanabilmesi için kas gücü büyük önem taşır. Hem protez öncesi zayıflamış hem de operasyon sırasında etkilenen kaslar, fizyoterapist eşliğinde düzenli bir egzersiz programıyla yeniden güçlendirilmelidir. Bu nedenle, hasta haftada 3 gün 12 haftalık bir kas güçlendirme programına dahil edilmelidir.
Diz protez, operasyonu, ileri yaş grubundaki bireylerde yaşam kalitesini ve bağımsızlığını arttırabilir. Ancak bu kazanımlar, operasyon sonrası iyileşme sürecinin dikkatle yönetilmesine ve fizyoterapi sürecinin etkili bir şekilde uygulanmasına bağlıdır.