Dr. Fzt. Engin Pülüm
Diyabet, vücudun kandaki şeker düzeyini kontrol etmekte zorlandığı kronik bir hastalıktır. Tip 1 diyabet, pankreasın yeterince insülin üretememesiyle; Tip 2 diyabet ise insüline karşı hücre duyarlılığının azalmasıyla oluşur. Tüm diyabet vakalarının %90’ından fazlasını Tip 2 diyabet oluşturur.
Yaşam tarzındaki değişiklikler ve artan obeziteyle birlikte diyabetin dünya genelindeki yaygınlığı hızla artmaktadır. 2021 yılında dünya genelinde 529 milyon kişi diyabetliydi; bu sayının 2050 yılına kadar 1,3 milyarı aşması beklenmektedir. Özellikle 65 yaş üstü bireylerin dörtte biri diyabetle yaşamaktadır.
Diyabetin Komplikasyonları
Diyabet, kalp, böbrek, göz, sinir sistemi gibi birçok organı etkileyebilir. Nöropati, ayak yaraları, görme kaybı, kalp hastalıkları ve kas-iskelet sistemi problemleri gibi komplikasyonlara yol açabilir.
Fizyoterapinin Rolü
Fizyoterapistler, diyabetin önlenmesinde ve yönetiminde önemli bir yere sahiptir. Egzersiz eğitimini içeren fizyoterapi, fiziksel fonksiyonları geliştirir, yaşam kalitesini artırır ve komplikasyonları önlemeye yardımcı olur.
Egzersizin Önemi ve Faydaları
Düzenli egzersiz:
– Kasların glikoz kullanmasını artırır.
– İnsülin duyarlılığını iyileştirir.
– Kolesterol ve trigliserid düzeylerini dengeler.
– Nöropati, donuk omuz, bel ağrısı gibi rahatsızlıkların önlenmesine yardımcı olur.
– Kardiyovasküler riskleri azaltır. Haftada en az 150 dakika orta düzey aerobik egzersiz (örneğin yürüyüş, bisiklet) ve haftada 2 gün direnç egzersizi önerilir.
Egzersiz Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
– Egzersiz öncesi kan şekeri 100–250 mg/dl arasında olmalıdır.
– Egzersizden 1–2 saat önce hafif bir öğün tüketilmelidir.
– Hipoglisemi riskine karşı yanınızda meyve suyu, süt veya karbonhidratlı atıştırmalık bulundurun.
– Uygun ayakkabılar giyilmeli, güvenli bir ortamda egzersiz yapılmalıdır.
– Egzersiz aşırı sıcak/soğuk ortamlarda yapılmamalıdır.
– Kan şekeri takibi için kişisel ölçüm cihazı taşınmalı, egzersiz öncesi ve sonrası ölçüm yapılmalıdır.
– Uzun süren egzersizlerde her 30 dakikada bir 10–15 gr karbonhidrat alınmalıdır.
– Gece geç saatlerde egzersiz yapılmamalı; egzersiz programı düzenli ve mümkünse aynı saatlerde uygulanmalıdır.
– Egzersiz sırasında kendinizi kötü hissederseniz, egzersizi bırakın ve gerekirse karbonhidrat alın.
Sonuç
Diyabetle yaşamak, bilinçli yaşam tarzı değişiklikleriyle daha sağlıklı hale getirilebilir. Kişiye özel hazırlanmış bir egzersiz programı, diyabetin etkilerini azaltır, yaşam kalitesini yükseltir. Fizyoterapistinizin rehberliğinde uygulanan düzenli egzersiz, uzun vadede sağlığınızın korunmasına önemli katkı sağlar.