Dr. Fzt. Engin Pülüm
- ileriyastafizyoterapi@gmail.com
- 0505 349 56 23
- Hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirme platformu
Her ne kadar sağlıklı bir yaşam sürdürülse de ileri yaştaki bir yakınınız bir nedenle kısa-süreli (4 haftadan az) veya uzun-süreli (4 hafta ve daha fazla) yatağa bağlı hale gelebilir.
Kazalar ve kırıklar, diz veya kalça protezi operasyonları sonrası dönem, ileri evre demans (bunama) ve alzaymır, KOAH veya kalp hastalıkları (veya By-pass operasyonu sonrası) gibi pek çok nedenle ileri yaştaki bir birey evde veya hastanede yatağa-bağlı hale gelebilir.
Her iki durumda da fizyoterapi açısından temel hedefimiz, hastanın mevcut sistemlerinin kapasitelerini korumak ve iyileşmeyi desteklemektir.
Bu dönemde vücut sistemlerinde olmasını beklediğimiz değişiklikler şunlardır:
– Kas gücü hızlıca azalır, kaslarda küçülme (atrofi), kas-tendon yapılarında kısalmalar (kontraktür) oluşabilir.
– Yük verilmediği için kemik yoğunluğu azalır, kemik erimesi (osteoporoz) gelişebilir.
– Hareket azaldığı için eklemlerde sertlik ve hareket açıklığında kayıplar meydana gelir.
– Kardiovasküler kapasite düşer. Dolaşım yavaşlar, organlara giden oksijen miktarı azalır.
– Sosyal etkileşim ve bilişsel uyarının azalması ile birlikte, beyne ulaşan besin ve oksijenin azalması sonucunda demans, depresyon, deliryum riski artar.
– Kemik çıkıntılarında (kalça, baş arkası, sırt, omuz başları, kürek kemikleri, dirsekler, topuklar) bası yaraları gelişebilir.
– Başta böbrek ve bağırsaklar olmak üzere çeşitli organ fonksiyonlarında bozulmalar gözlenebilir.
Yatağa bağımlı kalmanın bunlar dışında da birçok olumsuz etkisi vardır. Peki evde bu etkileri azaltmak için neler yapılabilir?
– Kas-iskelet sistemini desteklemek için düzenli egzersizler yapılmalıdır.
– Bası yaralarını önlemek amacıyla havalı yatak kullanılmalı; düzenli pozisyon değişimi, cilt bakımı ve yeterli beslenme sağlanmalıdır.
– Bilişsel ve psikolojik fonksiyonları korumak için kitap okuma, sohbet, müzik dinleme gibi zihinsel uyarımı artıran etkinlikler düzenli olarak uygulanmalıdır.
– Tıbbi tedavi ve bakım düzenli ve yeterli şekilde sürdürülmelidir.
Hastanız yatağa-bağlı kaldığı ilk günden itibaren bir fizyoterapist tarafından bireyselleştirilmiş bir egzersiz programı hazırlanmalıdır. Başlangıçta bu egzersizler fizyoterapist tarafından uygulanmalı; bakım veren kişi sürece eşlik etmeli, gerekli eğitimleri almalı ve egzersizlerin yazılı bir planını edinmelidir.
Yatağa-bağlı bireylerin bakımı ve yönetimi kuşkusuz zorlu bir süreçtir. Ancak yatağa-bağlı olmak bir son değildir. Uygun bakım, hareket desteği ve profesyonel yönlendirmelerle birçok birey günlük yaşamında yeniden bağımsız hale gelebilir ya da sağlığını uzun yıllar koruyarak aktif bir yaşam sürebilir.